Tbc

Tbc

Tbc wordt veroorzaakt door een bacterie die verwant is met de lepra-bacterie. De bacterie werd in 1882 ontdekt en beschreven door de Duitse bacterioloog Koch. Sindsdien draagt ze zijn naam: de bacil van Koch.

De boosdoener

Besmetting gebeurt meestal door inademing van de bacillen die de tbc-patiënt ophoest. Een onschuldig contact met de bacterie leidt niet automatisch tot de ziekte. De infectie zal zich vooral via de bloedwegen verspreiden in een lichaam met weinig weerstand of wanneer het aantal ziektekiemen bijzonder groot is.

Bij onbehandelde tbc-patiënten teert het longweefsel letterlijk weg. De kans op overleven is dan slechts 50%. Geen wonder dat jaarlijks wereldwijd tot 1,5 miljoen mensen aan deze ziekte overlijden.

Onze taak: genezen!

Tbc kan worden genezen. Gemakkelijk zelfs. Er bestaan efficiënte medicijnen die helemaal niet duur zijn. Damiaanactie gaat systematisch te werk. De meeste projecten combineren de strijd tegen tbc met de strijd tegen lepra.

Opsporing
De diagnose van tuberculose kan alleen met zekerheid worden gesteld door een onderzoek van de opgehoeste fluimen van de zieke. Bevatten de fluimen tbc-bacillen? Dan is de ziekte effectief aanwezig. Symptomen en radiografieën alleen zijn onvoldoende om de ziekte met zekerheid te diagnosticeren.

Behandeling via DOTs
Damiaanactie past momenteel de DOTs-methode toe. DOTs staat voor ‘Directly Observed Treatment, short course’. In het Nederlands betekent dat ‘standaardbehandeling onder directe supervisie’. Deze aanpak is nodig om te voorkomen dat de patiënt de behandeling voortijdig beëindigt.

Trieste cijfers

Tbc is wereldwijd de grootste doder onder de infectieziektes. De cijfers zijn triest:

  • Momenteel zijn er wereldwijd 15 tot 20 miljoen tbc-patiënten.
  • Jaarlijks komen er 8 à 10 miljoen nieuwe patiënten bij.
  • Slechts iets meer dan de helft hiervan wordt opgespoord.
  • Eén op drie van alle mensen is drager van de bacterie.
  • In sommige landen is nagenoeg de hele bevolking besmet.
  • Jaarlijks sterven 1,5 miljoen mensen aan tbc.
  • Het merendeel van hen is tussen 15 en 44 jaar oud.

Te vroeg gejuicht
De laatste 30 jaar was de interesse voor tbc bij ons afgezwakt. De ziekte leek onder controle. Dankzij de goede leef- en werkomstandigheden en de uitvinding van antibiotica. In sommige derdewereldlanden nam de ziekte ook af door gepaste maatregelen. Het optimisme rond tbc was echter voorbarig.

Een nieuwe opmars
Tbc is momenteel weer één van de grootste epidemieën in de derde wereld. En zelfs in de westerse landen wordt de ziekte opnieuw gesignaleerd. Dat heeft verschillende redenen:

  • de groeiende armoede in de steden;
  • de moeilijke toegang tot gezondheidsvoorzieningen;
  • het druggebruik;
  • de immigratie van mensen vanuit landen waar tbc frequent voorkomt.

Tbc en HIV
Zowel in de westerse landen als in de derde wereld draagt de verspreiding van het HIV-virus ook bij tot de groei van de epidemie. Dit noemt men de TBC/HIV co-infectie. Het HIV-virus doodt de cellen die de tbc-kiemen onder controle zouden kunnen houden.

Internationale aanpak
Heel wat internationale organisaties zijn zich bewust van het wereldwijde gevaar van tbc. En zetten acties op het getouw. Ook NGO’s richten hun aandacht op tbc. Vaak zijn dit organisaties die ook lepra bestrijden, zoals Damiaanactie.

Tbc doodt

Symptomen
Het longweefsel van een tbc-patiënt teert letterlijk weg. Symptomen zijn chronische hoestbuien (soms met bloederige slijmen), overvloedig transpireren, uitputting, gewichtsverlies, pijn in de borst en een algemene verslechtering van de gezondheid. Zonder behandeling volgt bij bijna de helft van de zieken de dood al na enkele maanden tot 2 jaar.

Hoesten
Sommige patiënten hoesten dode longweefsels op. Deze weefsels zijn drager van de tbc-bacil. Een dergelijke toestand noemt men ‘open tuberculose’. Patiënten met open tuberculose zijn uiterst besmettelijk. Zij tasten per jaar gemakkelijk een tiental personen uit hun onmiddellijke omgeving aan.

Snelle dood
Een onbehandelde tuberculosepatiënt heeft slechts 50% kans om te overleven. De overlevingskansen dalen als men slachtoffer is van een multiresistente vorm van tuberculose of als men in een land woont waar geen tbc-behandeling voorhanden is. Met een goede behandeling kan 95% genezen worden.
Bekende doden

Tal van bekende personen stierven ooit aan tbc:
* Voltaire (1694-1778), filosoof
* Sir Walter Scott (1776-1832), auteur
* Niccolo Paganini (1782, 1840), violist
* Edgar Allan Poe (1809-1841), auteur
* Frédéric Chopin (1810-1841), componist
* Emily Brontë (1818-1848), auteur
* Edward Grieg (1843-1907), componist
* Franz Kafka (1883-1924), auteur
* Amadeo Modigliani (1884-1920), kunstschilder
* George Orwell (1903-1950), auteur

Lepra & tbc-projecten

In 1973 constateerden onze leprawerkers in Congo een grote nood aan tbc-bestrijding. Daarom gingen ze van start met gecombineerde projecten. Zo kunnen financiële middelen tegelijkertijd voor lepra en tbc worden ingezet.

Overeenkomsten
Ze lijken misschien totaal verschillend, toch zijn er medische overeenkomsten tussen lepra en tbc. Het zijn beide armoedeziektes die kunnen worden genezen. En die gelijkenissen vertonen op het vlak van bacteriën, geneesmiddelen en de behandeling.

Omgekeerde verhouding
Het aantal leprapatiënten daalt elk jaar, het aantal tbc-patiënten stijgt. Jaarlijks komen er zo’n 8 à 10 miljoen tbc-patiënten bij. Daarom hebben we tegenwoordig ook projecten die zich uitsluitend op tbc richten.

Niet alleen in de strijd
Ook de WGO, Union Internationale contre la Tuberculose et les Maladies Respiratoires, en de Internationale Federatie voor Leprabestrijding (ILEP) onderkennen het gevaar van de tbc-epidemie. Verschillende ILEP-leden namen al tbc-bestrijding in hun programma op. Meestal in een gecombineerd programma met lepra. Ondanks deze inspanningen breidt de tbc-epidemie zich verder uit.

DOTs: standaardbehandeling onder directe supervisie

Om te genezen moet een tbc-patiënt 6 tot 8 maanden lang dagelijks twee tot vijf verschillende medicijnen innemen. Dat is enorm moeilijk om vol te houden. Wanneer ze zich beter voelen, willen velen met de behandeling stoppen. Dat mag niet. De ziekte komt immers terug... en is dan vaak resistent tegen de medicijnen.

WGO promoot DOTs
Om dat te vermijden, promoot de Wereldgezondheidsorganisatie DOTs: de ‘standaardbehandeling onder directe supervisie’. Dit tijdens de eerste 2 maanden van de behandeling. Concreet betekent dit, dat elke dosis medicijnen wordt ingeslikt in het bijzijn van een verpleegster of familielid. Zo is men zeker dat de zieke daadwerkelijk alle medicijnen inneemt.

Veel beter
In 14 landen helpt Damiaanactie de regeringen om DOTs ter beschikking te stellen van tbc-patiënten. Volgens recente berekeningen van de WHO leeft 77% van de tbc-patiënten in regio’s waar DOTs beschikbaar is. Een aanzienlijke vooruitgang ten opzichte van 1995. Toen was dit nog maar 22%.

Vijf elementen
Een compleet DOTs-programma is gebaseerd op vijf essentiële elementen:

  1. Actieve steun lokale overheid: Zonder medewerking van de lokale overheid kunnen nieuwe tbc-gevallen niet worden opgespoord en kan de epidemie zich verder verspreiden.

  2. Diagnose via de fluimen: Klinische symptomen en radiografieën geven geen uitsluitsel over besmetting. Men is alleen zeker wanneer de tbc-bacillen in de fluimen van de patiënt worden aangetroffen. In landen waar de diagnose uitsluitend via radiografie gebeurt, worden vaak heel wat mensen behandeld die eigenlijk geen tbc-patiënt zijn.

  3. Complete behandeling: Personen met tbc-bacillen in de fluimen hebben meer kans om te sterven én zijn zeer besmettelijk. Zij kunnen gemakkelijk een tiental mensen in hun omgeving infecteren. Daarom moet elke besmettelijke tbc-zieke de volledige behandeling ondergaan. Deze duurt 6 tot 8 maanden en gebeurt onder directe supervisie.

  4. Beschikbaarheid medicijnen: Er bestaan goede medicijnen die 95% van de zieken definitief kunnen genezen. Op voorwaarde dat ze maandenlang dagelijks hun medicijnen krijgen. Het is dan ook noodzakelijk dat alle medicijnen ononderbroken beschikbaar zijn.

  5. Rapportering: Alle gediagnosticeerde gevallen moeten verplicht worden aangegeven. Dat geldt ook voor het resultaat van hun behandeling. Alleen met dit standaardsysteem van rapportering is een goede opvolging en eventuele bijsturing van de strijd tegen tbc mogelijk.

24 maart: Wereldtuberculosedag

Op 24 maart is het Wereldtuberculosedag. Het is een speciale dag: er wordt die dag extra aandacht besteed aan tuberculose. Maar het is ook een dag net als alle andere dagen: de door Damiaanactie gesteunde medische teams strijden gedurende 365 dagen per jaar tegen deze vreselijke ziekte.

Één derde van de wereldbevolking besmet
Tuberculose kan in een paar cijfers samengevat worden, maar het zijn wel beangstigende cijfers. Zo is één derde van de wereldbevolking geïnfecteerd. En elke seconde opnieuw raakt een nieuwe persoon besmet.
Meer info over de ziekte

8 à 10 miljoen zieken
Gelukkig betekent besmet zijn niet automatisch ziek zijn. Toch bestaat er nog een ander angstaanjagend cijfer: 8 à 10 miljoen. Dat is inderdaad het jaarlijkse aantal mensen bij wie de ziekte uitbreekt.

1,5 miljoen doden
Gelukkig kan men van tuberculose genezen. Jaarlijks sterven wel 1,5 miljoen mensen aan de gevolgen van tbc. Als tbc-patiënten niet of slecht behandeld worden, kan dat tot hun dood leiden. Maar de dood is dus niet een noodzakelijk gevolg. Elke dag gaan lokale dokters, verplegers en laboranten van Damiaanactie op zoek naar nieuwe zieken om hen vervolgens de gepaste behandeling te geven.

Als je jouw steentje wil bijdragen om een leven te redden, dan kan je dat meteen doen.

Het gevaar

Een tbc-patiënt die enkele weken zijn geneesmiddelen neemt, voelt zich al snel beter. Vaak heeft hij dan de neiging om te stoppen met zijn medicijnen. De behandeling is voor de patiënt immers een hele opgave. Hij moet dagelijks twee tot vijf verschillende soorten medicijnen slikken. En dat 6 tot 8 maanden lang.

Bacteriën sterker
Stopt hij voortijdig met de behandeling? Dan kunnen sommige bacillen overleven en zich misschien vermenigvuldigen. Het resultaat: sterkere bacillen die resistent zijn tegen antibiotica.

Uitbreiding
De patiënt draagt vervolgens deze resistente bacillen over op andere mensen. Die ontwikkelen hierdoor een resistente vorm van tbc waarop de standaardgeneesmiddelen geen uitwerking hebben. Op die manier breidt de epidemie nog verder uit.

DOTs
Om een dergelijk scenario te vermijden, is het systeem van de DOTs ingevoerd.
Dat is een behandeling onder directe supervisie.

Wil je iets kwijt over dit artikel of heb je een vraag?

Laat het ons weten