Wat is lepra?

Wat is lepra?

Lepra wordt veroorzaakt door een bacil die zich traag vermenigvuldigt. De ziekte slaat dus plots én genadeloos toe. En eens de ziekte toeslaat, markeert ze je lichaam. Verraderlijk en vernietigend, maar ook geneesbaar en teruggedrongen. Lepra: het a, b, c:

Verraderlijk ...

Incubatietijd: meerdere weken tot meerdere jaren

1873: de Noorse arts Armauer Hansen ontdekt een wel erg verraderlijke bacil. De bacil van Hansen ontwikkelt zich zeer langzaam, waardoor de ziekte een heel lange incubatietijd heeft. Deze kan zelfs meer dan 20 jaar in beslag nemen!

... maar geneesbaar

Behandeling: 6 à 12 maanden, afhankelijk van het type lepra (paucibacillair of multibacillair)

Damiaanactie biedt hulp aan patiënten op verschillende niveaus:

  • Actieve opsporing

Een actieve opsporing, en daarmee samengaand een vroege diagnose, voorkomt verminkingen. Wij gaan actief op zoek naar leprapatiënten in endemische zones, maar trekken ook van dorp tot dorp en screenen de omgeving van nieuw-gediagnosticeerde patiënten. Wij onderzoeken gevoelloze plekken van mogelijke patiënten en bestuderen huidstaaltjes onder een microscoop. We informeren de mensen ook zodat zij in staat zijn de symptomen van de ziekte te herkennen.

  • Behandeling

Leprapatiënten krijgen een cocktail aan medicijnen, dit wordt ‘polychemotherapie’ genoemd. Afhankelijk van de vorm van lepra waar de patiënt aan lijdt, paucibacillair of multibacillair, duurt de behandeling 6 à 12 maanden.

  • Revalidatie

Wanner de bacil het zenuwstelsel aangetast heeft is de ziekte onomkeerbaar. Patiënten verliezen gevoel in de ledematen en raken verlamd. Deze gevolgen zijn blijvend. Opgelopen wonden vermenigvuldigen zich snel en beginnen te ontsteken.

In dit geval helpen wij bij de revalidatie van patiënten met:
- wondverzorging
- kinesitherapie
- chirurgische ingrepen
- eventueel amputatie van bepaalde lichaamsdelen, en het voorzien van een prothese wanneer deze beschikbaar is

  • Sociale re-integratie

Wij hechten veel belang aan de persoon achter de patiënt. De meerderheid van de patiënten wordt uitgesloten uit de maatschappij. Dit omdat de ziekte lelijke wonden achterlaat op zichtbare plaatsen. Wij doen er alles aan om deze uitsluiting tegen te gaan, en een spoedige re-integratie in de hand te werken.

Vernietigende gevolgen

De leprabacil nestelt zich vooral in de koudere delen van het lichaam. Net onder de huid, in de slijmvliezen van de neus, mond en keel en op de oppervlakkig gelegen zenuwen. Op deze plaatsen valt de bacil het lichaam op een heel destructieve manier aan.

De gevolgen?

  • Verminking

Wanner een leprapatiënt verlamd is geraakt aan handen of voeten bijvoorbeeld, verliest die de natuurlijke reflexen die hem of haar normaal gesproken beschermen tegen hitte of pijn. De patiënt verwondt zich zonder het door te hebben. De wonden gaan ontsteken en etteren. Amputatie van het geïnfecteerde lichaamsdeel is dikwijls de enige oplossing wil je zeer ernstige infecties aanpakken.

  • Verlamming

De ziekte valt vaak het motorisch systeem van de patiënt aan. Gevolg? Verlamming van gewrichten, zoals klauwhanden, voet- en handstompen en sleepvoeten.

  • Blindheid

In een latere fase van de ziekte kan de patiënt de knipperreflex verliezen, waardoor hij of zij de ogen niet meer sluiten kan. Resultaat? Het oog droogt uit waardoor blindheid uiteindelijk optreedt. De patiënt kan ook de gevoeligheid van het hoornvlies verliezen waardoor hij of zij stofdeeltjes en andere storende deeltjes niet meer in het oog voelt vallen. Wist je dat lepra één van de grootste oorzaken van blindheid is in ontwikkelingslanden?

  • Misvormingen

Op plaatsen waar veel bacillen samenkomen in het lichaam kunnen blekere, of roze plekken ontstaan en onderhuidse knobbels.

  • Sociale uitsluiting

Los van de vele fysieke gevolgen die lepra met zich meebrengt, kan de ziekte ook heel wat sociale gevolgen voor de patiënt hebben. Hij of zij wordt uitgesloten uit de maatschappij en telt niet meer mee. Zelfs vrienden en familieleden stoten hen uit. De ziekte laat de patiënt er namelijk vreemd en lelijk uitzien. Bovendien wordt de ziekte nog steeds beschouwd als hekserij of straf van God in veel delen van de wereld.

Teruggedrongen

Lepra is al een heel stuk teruggedrongen. Waar er in 1995 jaarlijks nog zo’n 800 000 patiënten met lepra werden gediagnosticeerd, zijn dat er vandaag ‘maar’ 210 000. Onze strategie om de ziekte te elimineren is dus wel degelijk effectief.

Het aantal landen waar lepra nog een probleem voor de volksgezondheid is, is gezakt van 122 naar 22. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie staat deze teller vandaag op 9; zij sluit de landen waar de teller onder de 1000 patiënten staat ook uit.

Waarom teruggedrongen?
Eerst en vooral werden er de afgelopen 50 jaar grootschalige acties gehouden om leprapatiënten op te sporen en te behandelen. Bovendien werd in 1981 een nieuwe behandeling gevonden voor lepra. Patiënten nemen sindsdien een cocktail van geneesmiddelen. Polychemotherapie heet deze therapie. Het aantal zieken en de besmettingsgraad werden stevig teruggedrongen. De afgelopen 20 jaar werden meer dan 16 miljoen leprapatiënten met succes behandeld dankzij deze geneeswijze.

Internationale strijd
Damiaanactie en de andere organisaties die zich inzetten in de strijd tegen lepra maken vandaag gebruik van deze behandeling. Het resultaat? Het aantal nieuwe patiënten is de afgelopen jaren stevig teruggedrongen. Dat was niet mogelijk geweest zonder coöperatie tussen de verschillende organisaties. Zij organiseerden hun activiteiten in het kader van een internationale federatie: ILEP (opgericht naar een initiatief van Damiaanactie). Het ILEP werkt in overleg met de Wereldgezondheidsorganisatie en de ministeries van volksgezondheid van de verschillende projectlanden.

Opgepast
Voorzichtigheid blijft aangeraden. Lepra mag dan wel teruggedrongen zijn; de ziekte maakt nog steeds meer dan 210 000 slachtoffers per jaar, of 1 persoon elke 2 à 3 minuten. Bovendien rapporteren niet alle landen aan de Wereldgezondheidsorganisatie, waardoor een groot deel van de patiënten door de mazen van het net valt.

Laat ons ook even stilstaan bij de 2 à 3 miljoen genezen verklaarde personen die verminkt zijn voor de rest van hun leven. Zij worden continu opgevolgd, verzorgd en ondergaan regelmatig chirurgische ingrepen. Er mag dan wel minder lepra in de wereld zijn, er is nog steeds werk aan de winkel. Lepra-organisaties zoals Damiaanactie zijn voorlopig dus nog niet overbodig.

Multibacilair vs. Paucibacilair

Wereldwijd heeft 60% van de getroffen personen te maken met multibacillaire lepra. De overige 40% heeft dus paucibacillaire lepra. Maar wat betekent dat precies?

  • Bij multibacillaire lepra is er een groot aantal bacillen aanwezig in het lichaam van de patiënt. Hij of zij vertoont meer dan 5 lichtroze, gevoelloze vlekken. Multibacillaire lepra is besmettelijk.

  • Een patiënt met paucibacillaire lepra heeft een klein aantal bacillen aanwezig in het lichaam. Er zijn minder dan 5 vlekken op het lichaam aanwezig. Er is weinig besmettingsgevaar bij paucibacillaire lepra.

Klauwhand en sleepvoet

Een sleepvoet
Doordat het perifeer zenuwstelstel soms aangetast wordt bij leprapatiënten, ontstaat er een probleem ter hoogte van de spieren die de voet opheffen tijdens het wandelen. Patiënten beginnen daardoor met hun voet over de grond te slepen.

Een klauwhand
Wanneer lepra de zenuwen aantast ontstaat een spierverlamming. Daardoor gaan de vingers buigen en verstijven tot een klauw. Deze is eerst soepel maar verstijft na een tijd. Een leprapatiënt met een klauwhand kan de vingers niet goed meer, of helemaal niet meer,
gebruiken.

Wil je iets kwijt over dit artikel of heb je een vraag?

Laat het ons weten